Pin lithium và ắc quy chì: so sánh chi tiết cho xe đạp, xe máy điện
Nên dùng pin lithium hay ắc quy chì cho xe điện? Bài viết so sánh pin lithium và ắc quy chì theo trọng lượng, độ bền, chi phí, cách sạc và gợi ý chọn loại phù hợp với nhu cầu của bạn.
Mục lục
Khi chọn xe điện mới hay chuẩn bị thay nguồn điện cho xe đang dùng, nhiều người phân vân không biết nên chọn loại nào. Pin lithium và ắc quy chì là hai công nghệ phổ biến nhất trên xe đạp điện, xe máy điện hiện nay, mỗi loại mạnh ở những điểm khác nhau. Bài viết so sánh hai loại theo các tiêu chí thực tế để bạn chọn cho đúng; còn nếu muốn biết bên trong một khối pin lithium gồm những gì, hãy xem bài cấu tạo pin lithium.
Hai loại nguồn điện phổ biến trên xe điện
Ắc quy chì, thường gặp nhất là loại chì axit kín khí (VRLA), gồm các bình 12V ghép nối tiếp để đạt điện áp của xe. Công nghệ này có mặt từ lâu, dễ mua, chi phí ban đầu dễ chịu. Pin lithium là một khối ghép từ nhiều cell nhỏ, đi kèm mạch quản lý BMS để bảo vệ trong lúc sạc và xả. Phần lớn xe đạp trợ pin trên website dùng pin lithium với điện áp 36V hoặc 48V; thông số cụ thể được ghi ở trang của từng mẫu xe.
So sánh pin lithium và ắc quy chì theo từng tiêu chí
Trọng lượng và kích thước
Đây là khác biệt dễ nhận ra nhất. Một bình 12V 12Ah như ắc quy 6-DZM-12 nặng khoảng 3,5–4,2 kg, kích thước khoảng 151×98×95 mm. Bình 12V 20Ah loại 6-DZM-20 nặng khoảng 6,5–7 kg mỗi bình. Xe 48V cần bốn bình như vậy, tức riêng phần ắc quy đã vào khoảng 26–28 kg. Pin lithium ở cùng mức năng lượng nhẹ và gọn hơn nhiều, nhờ đó có thể giấu trong khung hoặc làm dạng tháo rời để mang lên nhà sạc.
Độ bền và số lần sạc xả
Theo thông số nhà sản xuất, bình 6-DZM-12 đạt khoảng 250–350 lần sạc xả, tương đương khoảng 1–1,5 năm sử dụng. Các bình loại xả sâu như 6-DZM-20 hay ắc quy 6-EVF-23.2 đạt khoảng 300–500 lần. Pin lithium thường bền hơn, nhưng mức cụ thể phụ thuộc loại cell, chất lượng lắp ráp và thói quen sạc, vì vậy bạn nên đọc thông số của chính khối pin định mua thay vì tin một con số chung chung.
Chi phí ban đầu và chi phí về lâu dài
Ắc quy chì rẻ hơn ở lần mua đầu. Pin lithium cần khoản đầu tư cao hơn, bù lại thường phải thay ít lần hơn trong cùng quãng thời gian sử dụng. Khi tính toán, hãy cộng cả số lần thay, công đi lại và sự tiện lợi hằng ngày, đừng chỉ nhìn giá mua.
Cách sạc và bảo dưỡng
Ắc quy chì kín khí không cần châm nước nhưng rất kỵ bị bỏ cạn điện lâu ngày. Pin lithium có BMS giúp ngắt khi đầy hoặc khi xả quá sâu, nên dùng thuận tiện hơn. Điểm quan trọng nhất: bộ sạc của hai loại khác nhau về cách nạp, tuyệt đối không dùng lẫn. Đọc thêm về cách chọn bộ sạc thay thế đúng chuẩn.
Khi nào nên chọn ắc quy chì?
- Xe vốn được thiết kế cho ắc quy chì và bạn chỉ cần thay một bộ mới cùng loại.
- Ngân sách ban đầu có hạn.
- Xe để ở tầng trệt, không cần mang nguồn điện lên nhà để sạc.
- Quãng đường mỗi ngày ngắn và khá ổn định.
Bạn có thể xem các bình dung lượng khác nhau trong nhóm ắc quy và sạc xe máy điện. Một biến thể khác là ắc quy graphene, vẫn thuộc họ chì axit nhưng được bổ sung vật liệu mới ở điện cực.
Khi nào nên chọn pin lithium?
- Bạn cần xe nhẹ, dễ dắt, vẫn đạp được khi hết điện.
- Bạn sống ở chung cư hoặc nhà nhiều tầng và muốn tháo pin mang đi sạc.
- Bạn di chuyển nhiều mỗi ngày và muốn giảm số lần phải thay nguồn điện.
- Bạn chọn xe đạp trợ pin, dòng xe đề cao sự gọn nhẹ.
Có thể đổi từ ắc quy chì sang pin lithium không?
Về kỹ thuật là làm được, nhưng không chỉ đơn giản tháo ra rồi lắp vào. Khối pin mới phải cùng điện áp danh định với xe, vừa vị trí lắp, có dòng xả hợp với bộ điều khiển và phải dùng bộ sạc riêng cho lithium. Ngoài ra, tự chuyển đổi hoặc thay linh kiện ngoài trung tâm bảo hành có thể khiến xe mất quyền bảo hành. Vì vậy, hãy hỏi cửa hàng trước khi quyết định.
Lưu ý về an toàn và môi trường
Dùng loại nào cũng vậy, hãy sạc ở chỗ thoáng, dùng đúng bộ sạc và ngừng sạc ngay khi thấy nguồn điện phồng lên hay nóng bất thường. Ắc quy chì hết hạn có chứa chì và axit, không được vứt lẫn rác sinh hoạt mà cần mang tới điểm thu gom hoặc nơi bán ắc quy để xử lý đúng cách. Pin lithium hỏng cũng không nên tự mở vỏ hay đập vỡ.
Tóm lại, khi cân nhắc giữa pin lithium và ắc quy chì, ắc quy chì hợp với người cần chi phí ban đầu thấp và xe đã thiết kế sẵn cho bình 12V; pin lithium hợp với người cần xe nhẹ, gọn, tháo pin linh hoạt. Nếu còn phân vân, bạn có thể liên hệ EVBIKE hoặc gọi 1900 4656 để được tư vấn đúng loại cho xe của mình.
Câu hỏi thường gặp về pin lithium và ắc quy chì
Pin lithium có bền hơn ắc quy chì không?
Thường là có, nhưng mức độ phụ thuộc loại cell, chất lượng lắp ráp và cách sạc. Ắc quy chì phổ thông thường đạt vài trăm lần sạc xả theo thông số nhà sản xuất, bạn nên xem thông số cụ thể của từng loại.
Có dùng chung bộ sạc cho pin lithium và ắc quy chì được không?
Không. Hai loại có cách nạp khác nhau, dùng sai sạc có thể làm hỏng pin, gây nóng và khiến pin không được bảo hành. Hãy dùng bộ sạc đúng loại pin và đúng điện áp.
Ắc quy chì hỏng nên xử lý thế nào?
Không vứt chung rác sinh hoạt vì ắc quy chứa chì và axit. Hãy mang tới điểm thu gom hoặc nơi bán ắc quy để được xử lý đúng cách.